दौलताबाद किल्ला : अभेद्य सुरक्षा आणि समृद्ध इतिहासाचा अद्भुत वारसा
- दैनिक शब्दमत न्युज नेटवर्क
छत्रपती संभाजीनगर प्रतिनिधी – शहराजवळील दौलताबाद किल्ला हा भारतातील सर्वात अभेद्य आणि ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाचा किल्ला म्हणून ओळखला जातो. १२व्या शतकात यादव वंशातील राजा भिल्लम यांनी या किल्ल्याची उभारणी केली. शंक्वाकार उंच टेकडीवर वसलेला हा किल्ला त्याच्या भक्कम सुरक्षाव्यवस्थेमुळे शत्रूंना जिंकणे अत्यंत कठीण मानले जात होते.
किल्ल्याच्या माथ्यावर पोहोचण्यासाठी सुमारे ७०० पायऱ्यांचा वळणदार आणि कठीण मार्ग पार करावा लागतो. यामध्ये “अंधेरी” नावाची भूलभुलैयासारखी अंधारी सुरंग आहे, जी शत्रूंना गोंधळवून टाकण्यासाठी विशेष रचण्यात आली होती.
१४व्या शतकात दिल्ली सल्तनतीचा सुलतान मोहम्मद बिन तुघलक याने हा किल्ला जिंकून १३२७ साली आपली राजधानी येथे हलवली होती. मात्र, अंतर आणि कठीण परिस्थितीमुळे ही योजना अपयशी ठरली आणि राजधानी पुन्हा दिल्लीला हलवावी लागली.
किल्ल्याच्या परिसरात उभारलेली चाँद मीनार ही सुमारे ६० मीटर उंच मीनार विशेष आकर्षण ठरते. १५व्या शतकात बहमनी शासक अलाउद्दीन बहमन शाह यांच्या काळात तिचे बांधकाम झाले असून ती विजय स्मारक व निगराणीकरिता वापरली जात होती.
याशिवाय किल्ल्यातील एक भव्य इमारत मूळची जामा मशिद असून सल्तनत काळात तिची उभारणी झाली होती. १९४८ मध्ये हैदराबाद संस्थानाच्या भारतात विलयानंतर या इमारतीचे भारत माता मंदिरात रूपांतर करण्यात आले असून येथे भारताचा नकाशा दर्शविण्यात आला आहे.
भक्कम तटबंदी, खोल खंदक, कठीण चढाई, अंधारी सुरंग आणि ऐतिहासिक घटनांमुळे दौलताबाद किल्ला हा भारतातील सर्वात सुरक्षित आणि महत्त्वाच्या किल्ल्यांपैकी एक मानला जातो.
